Mikrobiyoloji nasıl çalışılır sorusunun kısa cevabı şudur: her mikroorganizmayı aynı kalıpla öğren (sınıflandırma, virülans, bulaş, klinik tablo, tanı), birbirine benzeyen etkenleri yan yana karşılaştır, sonra vaka köklü sorularla kendini test et ve yanlışlarını aralıklı tekrara bırak. Mikrobiyoloji tıp fakültesinde çoğunlukla 2. ve 3. sınıfta yoğunlaşır, enfeksiyon hastalıkları stajında ve TUS’ta yeniden karşına çıkar. Medingo mikrobiyolojiyi preklinik modüller içinde kısa soru seanslarına böler. Yanlışların genetik algoritmayla sana özel sırada tekrar gelir.
Neden bu kadar çabuk karışır?
Mikrobiyolojide sorun, tek tek etkenlerin zor olması değildir. Sorun, çok sayıda etkenin birbirine benzer bilgilerle dolu olmasıdır. İki gram pozitif kok, iki farklı ishal etkeni, aynı besiyerinde üreyen iki bakteri. Her birini ayrı okuyunca hepsi anlaşılır gelir, ama sınavda şıklarda yan yana durduklarında karışır.
Çözüm, her etkeni aynı kalıpla öğrenmek ve benzerleri bilerek yan yana koymaktır.
Etken kartı: beş satırlık sabit kalıp
Her mikroorganizma için aynı beş satırı doldur:
Sınıflandırma: gram boyanma, şekil, solunum özelliği ya da virüslerde genom tipi
Virülans: hastalığı hangi yapı ya da toksinle yapıyor?
Bulaş: nereden ve nasıl geliyor?
Klinik tablo: en tipik hastalığı ne?
Tanı: hangi boyama, besiyeri ya da test ayırt ettirir?
Kalıp sabit kaldığı için beynin her etkende aynı rafları arar. Yeni bir bakteri öğrenmek, beş rafı doldurmaya dönüşür. Satırları kendi cümlenle yaz ve kartı kapatıp kendine anlat. Henry L. Roediger ve Jeffrey D. Karpicke’nin 2006 çalışması, kendini test etmenin tekrar okumaktan daha kalıcı hatırlama sağladığını göstermiştir. Kaynak: Roediger ve Karpicke, 2006.
Benzerleri yan yana koy
Kartları tek tek değil, aileler hâlinde çalış. Stafilokok ve streptokok, gram negatif ishal etkenleri, hepatit virüsleri. Aynı tabloya koy ve her satırda farkı işaretle. Soru da genellikle tam bu farkı sorar: “Hangi bulgu bu etkeni diğerinden ayırır?”
Karışık çalışmanın ayırt etmeyi güçlendirdiğine dair veri de var. Nate Kornell ve Robert A. Bjork’un 2008 çalışmasında, örnekleri karışık sırada görenler kategorileri bloklar hâlinde görenlerden daha iyi ayırt etmiştir. Kaynak: Kornell ve Bjork, 2008.
Vaka sorusuyla test et
Kurul ve TUS mikrobiyolojiyi genellikle bir hasta öyküsüyle sorar: belirli bir maruziyet, bir bulgu, bir laboratuvar sonucu ve “en olası etken”. Kartını doldurduysan bu soru, rafları geriye doğru okumaktır. Medingo’daki çoktan seçmeli ve vaka tipi sorular bu kası çalıştırır. Kendi kurul slaytlarını soruya çevirirsen hocanın vurguladığı etkenler de bankana girer.
Unutmaya karşı aralıklı tekrar
Mikrobiyoloji bilgisi, günlük hayatta tekrar etmediğin için hızlı soğur. Bugün oturttuğun aile, iki hafta sonra yeniden karışmaya başlar. Bu yüzden kısa ama sık tekrar burada şarttır. Nicholas J. Cepeda ve arkadaşlarının 2006 meta-analizi, zamana yayılmış çalışmanın aynı süreyi tek oturumda harcamaktan daha kalıcı olduğunu göstermiştir. Kaynak: Cepeda ve arkadaşları, 2006. Medingo’da hangi yanlışın ne zaman geleceğini genetik algoritma belirler. Aralığın mantığı spaced repetition yazısında durur.
Farmakoloji ile birlikte düşün
Bir etkeni öğrenirken, tedavisinde kullanılan antimikrobiyal grubu da bir satırla not et. Mikrobiyoloji ve farmakoloji 2. sınıfta genellikle aynı dönemde yüklenir ve birbirini besler. Grup mantığı için farmakoloji yazısına bakabilirsin. Bu yazı sınav çalışması içindir. Tedavi kararı için fakülte dersi, staj ve resmî kılavuzlar esastır.
Kısa cevap
Mikrobiyoloji nasıl çalışılır? Her etkeni beş satırlık aynı kalıpla öğren, benzerleri aynı tabloda karşılaştır, vaka sorusuyla test et, yanlışı aralıklı tekrara bırak. Medingo bunu 1-5. sınıf ve TUS için tek uygulamada yürütür. App Store ve Google Play’de yayındadır. Kurul planı için komite rehberine, preklinik yük için 2. sınıf rehberine göz atabilirsin.
Medingo’yu hemen dene
Ders notlarını soru bankasına çevir, streak yap, sınava akılda kalıcı hazırlan.